مروری بر روش های استعمال و مصرف دارو
۱۳۹۲/۴/۲۰ | ۴۱۶۳

اکثر داروها برای آنکه به محل تأثیرگذاری برسند باید وارد جریان خون شوند . روش مصرف یک دارو، مسیری را که باید طی کند تا به خون وارد شود و سرعت جذب آن را تعیین می کند

مروری بر روش های استعمال و مصرف دارو


 

 

اکثر داروها برای آنکه به محل تأثیرگذاری برسند باید وارد جریان خون شوند . روش مصرف یک دارو، مسیری را که باید طی کند تا به خون وارد شود و سرعت جذب آن را تعیین می کند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، معمولاً سه راه برای رسیدن دارو به خون وجود دارد :‌ راه دهان یا مقعد ، تزریق و استنشاق . داروهایی که در پوست کاشته می شوند یا در برچسب های پوستی قرار می گیرند نیز وارد جریان خون می شوند .

اگر ورود مقدار زیاد دارو به جریان خون لازم و مطلوب نباشد می توان آنرا بطور موضعی بکار برد . بطوری که اثر آن اصولاً به محل اختلال مثل سطح پوست یا غشاء های مخاطی ( غشاء های بینی ، چشم ، گوش ، واژن) محدود می شود .بیشتر داروهای استنشاقی نیز اثر موضعی بر مجرای تنفسی دارند .

بیشتر اوقات یک داروی خاص می تواند در اشکال مختلف موجود باشد ، بسیاری از داروها به صورت قرص و مایعات قابل تزریق در دسترس اند که انتخاب هر کدام از آنها به عواملی چند از جمله شدت بیماری ، فوریت و نوع نیاز به دارو ، ارگان هدف و میزان سلامتی عمومی بیمار به خصوص توانایی بلع او بستگی دارد .

 

  1. مصرف از راه دهان

     

    رایج ترین شکل مصرف دارو از راه دهان است . اکثر داروهایی که از راه دهان مصرف می شوند از طریق جدار روده وارد جریان خون می گردند . سرعت جذب دارو و مقدار داروی فعال برای استفاده به عواملی چند از جمله شکل دارو (‌ قرص ، مایع و غیره ) و اینکه با غذا ، یا معده خالی مصرف شود و غیره بستگی دارد . اگر دارو با معده خالی مصرف شود ( مثلاً قبل از غذاخوردن ) می تواند سریعتر از دارویی که با معده پر مصرف می شود اثر بکند . برخی داروها مثل آنتی اسیدها که اسیدیته معده را خنثی می کنند از راه دهان مصرف می شوند تا مستقیماً بر معده یا جهاز هاضمه اثر بگذارند .

     

    قرصهای زیر زبانی

    بعضی قرصها را نباید بلعید بلکه زیر زبان قرار می گیرند تا سریعاً از طریق پوشش دهان که سرشار از رگهای خونی است وارد جریان خون بشوند . قرصهای دهانی و نیز قرصهای زیرزبانی هر دو به این روش عمل میکنند با این تفاوت که قرصهای زیرزبانی را در زیر زبان و قرصهای دهانی را در فضای بین گونه و دندان قرار میدهند .

     

    داروها چگونه در بدن سیر میکنند

    اکثر داروهایی را که از راه دهان مصرف می شوند از دیواره معده وارد جریان خون می گردند . سپس عروق خونی تغذیه کننده روده ، داروی مزبور را به کبد حمل می کند تا در آنجا به شکل قابل استفاده برای بدن تبدیل گردند . دارو ( یا محصول تجزیه شده آن ) وارد گردش عمومی خون شده و در سرتاسر بدن به گردش درمی آید .

    برخی از داروها سریعاً از طریق کلیه ها دفع می شوند . برخی از داروهای نامحلول نمی توانند از روده جذب شوند و بدون هیچگونه تغییری از مجرای گوارشی می گذرند این دسته از داروها برای درمان اختلالات روده ای مفیدند .

     

     

  2. استعمال از راه مقعد

     

    یک سری داروها به شکل شیاف هستند و با قرار دادن آنها در رکتوم ( راست روده ) قابل استعمال می باشند . تا در آنجا وارد جریان خون شوند . این روش را می توان برای داروهایی که ورود آنها به معده بر اثر اسید یا ترشحات معدی باعث تخریب می شود بکار برد.

    همچنین برای افرادی تجویز می شود . که قادر نیستند از راه دهان دارو بخورند مثل کسانی که دچار استفراغ و تهوع شدید هستند .

    این داروها را میتوان برای تأثیر گذاری موضعی در داخل مقعد به صورت شیاف ( برای تسکین بواسیر ) نیز تجویز کرد .

     

     

  3. استنشاق

     

    به منظور تأثیر عمومی یا موضعی ، می توان داروها را به طریقه استنشاق استعمال کرد . گازهای بیهوش کننده از راه استنشاق استعمال می شوند تا از راه ریه ها وارد جریان خون شوند و اثر کلی بریدن بویژه مغز اعمال کنند .

    گشادکننده های برونش برای درمان انواع آسم ، آمفیزم و برونشیت نمونه ای عمومی از داروهای استنشاقی با تأثیر مستقیم بر دستگاه تنفس هستند اگر چه برخی از این داروها وارد جریان خون نیز می شوند .

     

     

  4. استعمال از راه تزریق

     

    برای تأثیر کلی می توان دارو را تزریق کرد . یک دلیل برای تزریق پاسخ سریع است . در شرایط زیر باید به تزریق متوسل شد : عدم تحمل شخص به داروی خوراکی ، تجزیه شدن دارو بر اثر اسید معده ، عدم جذب دارو از طریق جدار روده ، تزریق دارو ، اثر موضعی نیز دارد مثل التیام دادن درد آرتریت ( التهاب مفصل) .

    انواع اصلی تزریق عبارتند از : درون عضله ، درون ورید ( یا داخل رگ ) ، زیرجلدی که در تصویر مشاهده می کنید . نوع تزریق به ماهیت دارو و شرایط درمان بستگی دارد .

     

     

  5. تزریق داخل رگی (وریدی ( IV ))

     

    دارو مستقیماً به ورید تزریق می شود و لذا مستقیماً ‌داخل خون می گردد .

    دارو از این طریق سریعتر از سایر تزریق ها جذب می شود .

     

     

  6. تزریق زیر جلدی

     

    دارو مستقیماً به زیرسطح پوست تزریق می شود .

     

     

  7. تزریق عضلانی

 

دارو در عضله ( معمولاً عضله ران ،‌بازو و یا کفل) تزریق می شود .

نکات لازم در هنگام تزریق زیرجلدی و داخل عضلانی

  • انتخاب سرسوزن از لحاظ طول و اندازه آن مناسب بیمار و دارو تزریقی باشد .
  • برای تزریق زیرجلدی پوست را در محل تزریق گرفته و سرسوزن را با زاویه ۴۵ درجه زیرجلد داخل کنید .
  • برای تزریق عضلانی ، پوست محل تزریق را کشیده و تزریق کنید .
  • اگر بیمار خیلی لاغر است قسمتی از عضله را گرفته بطوریکه یک توده کوچک عضلانی تشکیل شود .
  • تمام طول سوزن را در نسج داخل نکنید و حدود ۲ میلی متر را بیرون نگه دارید تا در صورت شکستن بتوان آن را از نسج بیرون کشید .
  • پس از داخل کردن ، پیستون را قدری خارج کشیده تا اگر داخل رگ رفته باشد خون به داخل کشیده شود دراین صورت باید داروی تزریقی را از نو در محل دیگری تزریق نمود .
  • محل تزریق را ماساژ دهید تا جریان خود افزایش یابد و جذب دارو بهتر صورت گیرد . در مورد داروهایی که باید با تأخیر جذب شود و ( پنی سیلین پروکائین ) ماساژ دادن قدغن است 

گردآوری: دارونما 
منبع: سایت پزشکان بدون مرز

به دنبال ارتباط با دارونما هستید؟



از طریق پنل موجود میتوانید در هر لحظه با دارونما در ارتباط باشید

منتظر تماس شماییم..

شماره تلگرام ارتباط مستقیم با
دارونـــما

جهت ارتباط مستقیم با دارونما می توانید در تلگرام با شماره
09025121640 و یا با تلگرام آی دی @DarunamaAgent در ارتباط باشید

ارسال پیام مستقیم به تلگرام دارونما

دارونـــما
نوآوری برای سلامت

طراحی و اجرا M.Ramezani
ارتباط با ما Info@darunama.com