هیدروکورتیزون
هیدروکورتیزون

نام ژنریک

Hydrocortisone (Systemic)

شکل دارویی

اشكال دارويي:


Tablet: 10mg


Injection: 50 mg/ml, 2ml (As Sodium Phosphate) , 50 mg/ml, 2ml (As Sodium succinate)


Injection, powder: 100mg (As Sodium Phosphate) , 100mg (As Sodium succinate)


Enema: 100 mg/60ml


موارد مصرف و مقدار مصرف


الف) التهاب شديد، نارسايي آدرنال.


هيدروكورتيزون سديم فسفات:


بزرگسالان: 15 تا 240 ميلي‌گرم زير جلدي، عضلاني يا وريدي روزانه در دوزهاي منقسم هر 12 ساعت.


هيدروكورتيزون سديم سوكسينات:


بزرگسالان: شروع با 100 تا 500 ميلي‌گرم عضلاني يا وريدي سپس 50 تا 100 ميلي‌گرم عضلاني در صورت نياز.


ب) شوك (به غير از كريز آدرنال).


هيدروكورتيزون سديم فسفات:


بزرگسالان: mg/kg 1-0.16 يا mg/m2 30-6 عضلاني روزانه يا دو بار در روز.


هيدروكورتيزون سديم سوكسينات:


بزرگسالان: 100 تا 500 ميلي‌گرم عضلاني يا وريدي هر 2 تا 6 ساعت.


كودكان: mg/kg 1- 0.16 يا mg/m2 30-6 عضلاني يا وريدي روزانه تا دو بار در روز.


پ) شوك تهديدكننده حيات.


هيدروكورتيزون سديم سوكسينات:


بزرگسالان: ابتدا 0.5 تا 2 گرم وريدي، هر 2 تا 6 ساعت در صورت لزوم تكرار مي‌شود. درمان با دوز بالا تنها تا زماني كه وضعيت بيمار تثبيت شود ادامه پيدا مي‌كند. درمان بيش از 72 ساعت نبايد ادامه پيدا كند.


ت) درمان كمكي در كلويت اولسروز و پروكتيت.


هيدروكورتيزون:


بزرگسالان: مقدار 100 ميلي‌گرم به صورت تنقيه به مدت 21 شب مصرف مي‌شود.


هيدروكورتيزون استات (فوم ركتال) :


بزرگسالان: 90 ميلي‌گرم (1 اپليكاتور پر) يك يا دو بار در روز براي 2 يا 3 هفته. سپس مصرف به يك روز در ميان كاهش داده شود.


مكانيسم اثر


اثر جايگزيني آدرنوكورتيكوئيد: هيدروكورتيزون يك آدرنوكورتيكوئيد است كه خواص گلوكوكورتيكوئيدي و مينرالوكورتيكوئيدي دارد. اين دارو يك داروي ضد التهابي ضعيف است، ولي قدرت مينرالوكورتيكوئيدي آن به اندازه كورتيزون و دو برابر پردنيزون است. هيدروكورتيزون (يا كورتيزون) معمولاً داروي انتخابي براي درمان جايگزيني در بيماران مبتلا به بي‌كفايتي غده فوق كليوي است. اين دارو معمولاً براي سركوب سيستم ايمني به كار نمي‌رود، زيرا مقادير مصرف آن به اين منظور بسيار زياد است و اثرات ناخواسته مينرالوكورتيكوئيدي به همراه خواهد داشت.


هيدروكورتيزون به صورت خوراكي مصرف مي‌شود. هيدروكورتيزون سديم فسفات مي‌تواند به صورت عضلاني، زير جلدي، وريدي يا انفوزيون وريدي در فواصل 12 ساعتي مصرف مي‌شود. هيدروكورتيزون استات به صورت سوسپانسيون است و مي‌تواند داخل مفصل، سينوويال، بورس، داخل ضايعه و بافت نرم تزريق شود. شروع اثر آهسته اما طول اثر زيادي دارد. از فرم تزريقي تنها در شرايطي استفاده مي‌شود كه از فرم خوراكي نتوان استفاده كرد.


هيدروكورتيزون سديم سوكسينات را مي‌توان به صورت وريدي يا عضلاني يا انفوزيون وريدي، هر 10-2 ساعت بر اساس موقعيت باليني بيمار، تزريق كرد.


فارماکوکينتيک


جذب: بعد از مصرف خوراكي به سادگي جذب مي‌شود. بعد از مصرف خوراكي يا وريدي پيك اثر پس از 1 تا 2 ساعت ايجاد مي‌شود. سوسپانسيون استات براساس تزريق مفصلي يا عضلاني و ميزان رسيدن خون به آن عضله، جذب متغيري در مدت 24 تا 48 ساعت دارد.


پخش: به سرعت از گردش خون خارج شده و در عضلات، كبد، پوست، روده‌ها و كليه انتشار مي‌يابد. به‌طور گسترده به پروتئين‌هاي پلاسما (ترانس‌كورتين و آلبومين) پيوند مي‌يابد. تنها آن مقدار از دارو كه به پروتئين پيوند نيافته فعال است. آدرنوكورتيكوئيدها در شير ترشح مي‌شوند و از جفت عبور مي‌كنند.


متابوليسم: در كبد به متابوليت‌هاي سولفات و گلوكورونيد غيرفعال متابوليزه مي‌شود.


دفع: متابوليت‌هاي غيرفعال و مقادير كمي از داروي متابوليزه نشده از طريق كليه و مقادير بسيار كمي از دارو نيز از طريق مدفوع دفع مي‌شوند. نيمه عمر بيولوژيك هيدروكورتيزون 12-8 ساعت است.

موارد مصرف

موارد منع مصرف و احتياط


موارد منع مصرف: عفونت‌هاي قارچي سيستميك حساسيت مفرط نسبت به اجزاي اين فرآورده، نوزادان نارس (هيدروكورتيزون سديم سوكسينات).


موارد احتياط: هيدروكورتيزون سديم فسفات يا سوكسينات در موارد زير با احتياط مصرف شوند:


سابقه سكته قلبي، ديورتيكوليت، كوليت اولسراتيو، سابقه آناستوموز روده‌اي، هرپس سيمپلكس چشمي، زخم گوارشي، بيماري كليوي، زيادي فشار خون، پوكي استخوان، ديابت، اختلالات ترومبوآمبولي، حملات تشنجي، مياستني‌گراو، نارسايي قلب، سل، كم‌كاري تيروئيد، سيروز كبدي، ناپايداري احساسات، تمايلات سايكوتيك.

موارد منع مصرف

عوارض جانبي


اعصاب مركزي: احساس سرخوشي، بي‌خوابي، سردرد، پارستزي، رفتار سايكوتيك، سودو تومور مغزي، تشنج، سرگيجه.


قلبي - عروقي: HF، زيادي فشار خون، ادم، آريتمي، ‌ترومبوفلبيت، ترومبو آمبولي.


پوست: تأخير در بهبود زخم‌ها، آكنه، ضايعات پوستي، استريا، شكنندگي، پرمويي.


چشم: آب مرواريد، گلوكوم.


دستگاه گوارش: زخم گوارشي، تحريك، افزايش اشتها، تهوع، استفراغ، پانكراتيت.


متابوليك: كمي پتاسيم، زيادي قند خون.


عضلاني - اسكلتي: توقف رشد در كودكان، ضعف عضلاني، استئوپروز.


ادراري - تناسلي: بي‌نظمي قاعدگي.


ساير عوارض: نارسايي حاد آدرنال با افزايش استرس (عفونت، جراحي، تروما) يا قطع ناگهاني پس از دوره طولاني درمان، عدم تحمل كربوهيدرات، حالت كوشينگوئيد (moon face، buffalo hump، چاقي مركزي)، حساس شدن به عفونت‌ها.


مسموميت و درمان


تظاهرات باليني: مصرف مقادير حتي بسيار زياد اين دارو به ندرت موجب بروز مشكلات باليني مي‌شود. اگر دارو به مدت كمتر از سه هفته، حتي با مقادير زياد مصرف شود، به ندرت موجب بروز علائم و نشانه‌هاي مسموميت مي‌شود. با اين وجود، مصرف طولاني‌مدت دارو موجب بروز عوارض فيزيولوژيك، از جمله فرونشاني محور هيپوتالاموس - هيپوفيز - غده فوق كليوي، نشانه‌هاي كوشينگ، ضعف عضلاني و پوكي استخوان مي‌شود.

موارد قابل توجه

-

تداخل دارویی

ملاحظات اختصاصي


حساسيت بيمار نسبت به كورتيكواستروئيدهاي ديگر بررسي شود.


بيشتر عوارض جانبي كورتيكواستروئيدها به مقدار و مدت مصرف وابسته است.


براي نتايج بهتر و عوارض كمتر، مقدار روزانه به صورت تك دوز و صبح‌ها مصرف شود.


در صورت امكان دوز خوراكي با غذا مصرف شود. بيماران ممكن است جهت پيشگيري از زخم‌هاي گوارشي به درمان دارويي نياز داشته باشند.


فرمولاسيون با نمك‌هاي مختلف قابل تعويض با يكديگر نيست.


تزريق عضلاني به صورت عميق و در عضله گلوتئال انجام شود. براي جلوگيري از آتروفي عضله، محل تزريق مرتب تغيير داده شود. از تزريق زير جلدي به علت ايجاد آتروفي و آبسه‌هاي استريل خودداري شود.


فرم‌هاي تزريقي براي درمان متناوب (يك روز در ميان) استفاده نمي‌شود.


هميشه به حداقل دوز مؤثر كاهش داده شود.


دارو ممكن است علائم عفونت مانند آميبياز نهفته را پوشانده يا آن را بدتر كند.


استرس (تب، تروما، جراحي و مشكلات عاطفي) ممكن است نارسايي آدرنال را افزايش داده به افزايش مقدار دارو نياز باشد.


مراقب علائم دپرسيون يا اپيزودهاي سايكوتيك، به ويژه در درمان‌هاي طولاني‌مدت باشيد.


اندازه‌گيري دوره‌اي رشد در صورت درمان با دوز بالا و مدت طولاني در كودكان لازم مي‌باشد.


بعد از دوره طولاني درمان دوزاژ را به آهستگي كم كنيد. بعد از قطع ناگهاني درمان، بيمار ممكن است مجدداً دچار التهاب، خستگي، ضعف، آرترالژي، تب، گيجي، خستگي، دپرسيون، fainting، هيپوتانسيون اورتوستاتيك، ديس‌پنه، بي‌اشهايي و هيپوگلايسمي شود. پس از استفاده طولاني مدت قطع ناگهاني دارو ممكن است باعث مرگ شود.


هيدروكورتيزون واكنش به تست‌هاي پوستي را ساپرس كرده و نتايج منفي كاذب در تست نيتروبلوتترازوليوم براي عفونت‌هاي باكتريال سيستميك ايجاد مي‌كند.


بيماران ديابتيك ممكن است به دوز بالاتر انسولين نياز داشته باشند. ميزان گلوكز خون بررسي شود.


بيماران از نظر آثار كوشينگ مانند، moon face، buffalo hump، چاقي مركزي، نازك شدن موها، هيپرتانسيون و حساسيت به عفونت بررسي شوند.


نكات قابل توصيه به بيمار


دارو مطابق دستور پزشك مصرف شود. عوارض جانبي مهم به سرعت گزارش داده شود.


مصرف در سالمندان: افراد سالمند با استفاده طولاني‌مدت دارو نسبت به استئوپروز حساس‌تر مي‌باشند.


مصرف در كودكان: مصرف طولاني‌مدت هيدروكورتيزون در كودكان و نوجوانان ممكن است رشد و بلوغ را در آن‌ها به تأخير اندازد.

مکانیزم اثر

ملاحظات اختصاصي


حساسيت بيمار نسبت به كورتيكواستروئيدهاي ديگر بررسي شود.


بيشتر عوارض جانبي كورتيكواستروئيدها به مقدار و مدت مصرف وابسته است.


براي نتايج بهتر و عوارض كمتر، مقدار روزانه به صورت تك دوز و صبح‌ها مصرف شود.


در صورت امكان دوز خوراكي با غذا مصرف شود. بيماران ممكن است جهت پيشگيري از زخم‌هاي گوارشي به درمان دارويي نياز داشته باشند.


فرمولاسيون با نمك‌هاي مختلف قابل تعويض با يكديگر نيست.


تزريق عضلاني به صورت عميق و در عضله گلوتئال انجام شود. براي جلوگيري از آتروفي عضله، محل تزريق مرتب تغيير داده شود. از تزريق زير جلدي به علت ايجاد آتروفي و آبسه‌هاي استريل خودداري شود.


فرم‌هاي تزريقي براي درمان متناوب (يك روز در ميان) استفاده نمي‌شود.


هميشه به حداقل دوز مؤثر كاهش داده شود.


دارو ممكن است علائم عفونت مانند آميبياز نهفته را پوشانده يا آن را بدتر كند.


استرس (تب، تروما، جراحي و مشكلات عاطفي) ممكن است نارسايي آدرنال را افزايش داده به افزايش مقدار دارو نياز باشد.


مراقب علائم دپرسيون يا اپيزودهاي سايكوتيك، به ويژه در درمان‌هاي طولاني‌مدت باشيد.


اندازه‌گيري دوره‌اي رشد در صورت درمان با دوز بالا و مدت طولاني در كودكان لازم مي‌باشد.


بعد از دوره طولاني درمان دوزاژ را به آهستگي كم كنيد. بعد از قطع ناگهاني درمان، بيمار ممكن است مجدداً دچار التهاب، خستگي، ضعف، آرترالژي، تب، گيجي، خستگي، دپرسيون، fainting، هيپوتانسيون اورتوستاتيك، ديس‌پنه، بي‌اشهايي و هيپوگلايسمي شود. پس از استفاده طولاني مدت قطع ناگهاني دارو ممكن است باعث مرگ شود.


هيدروكورتيزون واكنش به تست‌هاي پوستي را ساپرس كرده و نتايج منفي كاذب در تست نيتروبلوتترازوليوم براي عفونت‌هاي باكتريال سيستميك ايجاد مي‌كند.


بيماران ديابتيك ممكن است به دوز بالاتر انسولين نياز داشته باشند. ميزان گلوكز خون بررسي شود.


بيماران از نظر آثار كوشينگ مانند، moon face، buffalo hump، چاقي مركزي، نازك شدن موها، هيپرتانسيون و حساسيت به عفونت بررسي شوند.


نكات قابل توصيه به بيمار


دارو مطابق دستور پزشك مصرف شود. عوارض جانبي مهم به سرعت گزارش داده شود.


مصرف در سالمندان: افراد سالمند با استفاده طولاني‌مدت دارو نسبت به استئوپروز حساس‌تر مي‌باشند.


مصرف در كودكان: مصرف طولاني‌مدت هيدروكورتيزون در كودكان و نوجوانان ممكن است رشد و بلوغ را در آن‌ها به تأخير اندازد.

فارماكوكینتیك

اثر بر آزمايشهاي تشخيصي


ممكن است آزمون‌هاي عملكرد غده تيروئيد را تغيير دهد.


هيدروكورتيزون ممكن است غلظت گلوكز و كلسترول را افزايش و غلظت سرمي پتاسيم، كلسيم را كاهش دهد.

سایر اطلاعات

طبقه‌بندي فارماكولوژيك: گلوكوكورتيكوئيد، مينرالوكورتيكوئيد.


طبقه‌بندي درماني: جايگزين آدرنوكورتيكوئيد.


طبقه‌بندي مصرف در بارداري: رده C


نام‌هاي تجاري: Hydrocortisone Leurquin, Solu - Cortef

توزیع کنندگان این دارو
شرکت های تولید کننده یا وارد کننده دارو

دارونـــما
نوآوری برای سلامت

طراحی و اجرا M.Ramezani
ارتباط با ما Info@darunama.com